Sentimental Education by Gustave Flaubert

1. Εισαγωγή

Αν το Μαντάμ Μποβαρύ είναι μια τραγωδία για τη μοιραία σύγκρουση ονείρων και πραγματικότητας, το Η Διαπαιδαγώγηση των Αισθήσεων είναι μια αργή μελέτη του πώς τα όνειρα απλώς... ξεθωριάζουν. Δημοσιευμένο το 1869, είναι το πιο φιλόδοξο έργο του Γκυστάβ Φλωμπέρ, συχνά αναφερόμενο από κριτικούς ως ένα από τα σπουδαιότερα μυθιστορήματα που γράφτηκαν ποτέ, ακόμα κι αν αρχικά μπέρδεψε τους αναγνώστες. Είναι μια ιστορία ενηλικίωσης όπου ο ήρωας δεν μεγαλώνει ποτέ πραγματικά. Είναι ένα ειδύλλιο όπου οι εραστές σχεδόν δεν αγγίζονται. Είναι ένα ιστορικό έπος όπου ο κεντρικός χαρακτήρας κοιμάται μέσα στην ιστορία. Είναι σημαντικό γιατί αποτυπώνει τέλεια το αίσθημα της σύγχρονης απραξίας—την παράλυση του να έχεις πάρα πολλές επιλογές και όχι αρκετή πεποίθηση. Είναι το οριστικό πορτρέτο μιας γενιάς που υποσχέθηκε τα πάντα και δεν έδωσε τίποτα.

2. Σχετικά με τον Συγγραφέα

Γκυστάβ Φλωμπέρ (1821–1880) Μέχρι τη στιγμή που έγραψε το Η Διαπαιδαγώγηση των Αισθήσεων, ο Φλωμπέρ ήταν ήδη ένας λογοτεχνικός γίγαντας, αλλά ήταν επίσης βαθιά κυνικός για την ανθρώπινη φύση. Σκόπευε αυτό το βιβλίο να είναι η «ηθική ιστορία των ανδρών της γενιάς μου». Ο Φλωμπέρ υπήρξε μάρτυρας της αναταραχής της Γαλλικής Επανάστασης του 1848 και της επακόλουθης ανόδου του Ναπολέοντα Γ', μιας εποχής που χαρακτηριζόταν από άγριο ιδεαλισμό που ακολουθήθηκε από συντριπτικό αυταρχισμό. Διοχέτευσε αυτή την ιστορική απογοήτευση στη γραφή του. Το ύφος του εδώ είναι ακόμα πιο ελεγχόμενο και ειρωνικό από ό,τι στο Μποβαρύ, χρησιμοποιώντας ξηρό πνεύμα για να κοροϊδέψει τη μετριότητα των χαρακτήρων του, ενώ ταυτόχρονα ζωγραφίζει μια εκπληκτικά όμορφη εικόνα του Παρισιού.

3. Περίληψη της Ιστορίας

Η ιστορία ξεκινά το 1840 σε ένα ποταμόπλοιο. Ο Φρεντερίκ Μορό, ένας νεαρός δεκαοκτώ ετών γεμάτος ασαφείς καλλιτεχνικές και ρομαντικές φιλοδοξίες, παρατηρεί μια μεγαλύτερη γυναίκα, τη Μαρί Αρνού. Είναι η σύζυγος του Ζακ Αρνού, ενός φανταχτερού και κάπως ύποπτου εμπόρου έργων τέχνης. Για τον Φρεντερίκ, είναι έρωτας με την πρώτη ματιά. Αλλά αυτό δεν είναι ένα πάθος σαν του Ρωμαίου και Ιουλιέτας· είναι μια παθητική, λατρευτική εμμονή. Εκείνη γίνεται το είδωλό του, ο φακός μέσα από τον οποίο βλέπει ολόκληρο το μέλλον του. Μετακομίζει στο Παρίσι για να σπουδάσει νομικά, αλλά κυρίως μετακομίζει για να είναι κοντά της.

Ο Φρεντερίκ μπαίνει στην παριζιάνικη κοινωνία με μεγάλες ελπίδες, αλλά του λείπει η πειθαρχία για να πετύχει. Ασχολείται με την τέχνη, μετά τα παρατά. Δοκιμάζει να γράψει, μετά σταματά. Σπουδάζει νομικά, αλλά βαριέται. Αντί να χτίσει μια ζωή, περνά τα χρόνια του περιφερόμενος γύρω από την οικογένεια Αρνού. Γίνεται φίλος με τον σύζυγο (παρόλο που τον μισεί) μόνο και μόνο για να είναι κοντά στη γυναίκα. Περιπλανιέται ανάμεσα σε διαφορετικούς κοινωνικούς κύκλους—τους επαναστάτες που θέλουν να ανατρέψουν την κυβέρνηση και τους αριστοκράτες που θέλουν να τη διατηρήσουν. Είναι ένας χαμαιλέοντας, αλλάζοντας τις απόψεις του ανάλογα με το ποιον προσπαθεί να εντυπωσιάσει στο δείπνο.

Καθώς ξεσπά η Επανάσταση του 1848 και πέφτει η μοναρχία, οι δρόμοι του Παρισιού γεμίζουν οδοφράγματα και πυροβολισμούς. Ωστόσο, ο Φρεντερίκ είναι σε μεγάλο βαθμό αδιάφορος για την ιστορία· είναι πολύ απασχολημένος με το να ισορροπεί την περίπλοκη ερωτική του ζωή. Ενώ λαχταρά την ενάρετη κυρία Αρνού, μπλέκεται σε σχέση με τη Ροζανέτ, μια εύθυμη εταίρα που αντιπροσωπεύει την πρόστυχη απόλαυση, και φλερτάρει για λίγο την κυρία Νταμπρεζ, μια πλούσια κοσμική που αντιπροσωπεύει τη δύναμη. Ωστόσο, δεν είναι ικανοποιημένος με καμία από αυτές. Συνεχώς σαμποτάρει τις πραγματικές του σχέσεις για τη φαντασίωση της κυρίας Αρνού, μιας γυναίκας που ποτέ δεν επιδιώκει πραγματικά.

Το μυθιστόρημα δεν τελειώνει με μια έκρηξη, αλλά με έναν αναστεναγμό. Περνούν χρόνια. Η πολιτική θέρμη υποχωρεί. Οι φίλοι του Φρεντερίκ πουλάνε τα ιδανικά τους. Στην προτελευταία σκηνή, μια πλέον ηλικιωμένη κυρία Αρνού επισκέπτεται τον Φρεντερίκ. Μοιράζονται μια τρυφερή, νοσταλγική στιγμή, αναγνωρίζοντας τον έρωτά τους, αλλά συνειδητοποιούν ότι είναι πολύ αργά. Φεύγει, και το «μεγάλο ειδύλλιο» παραμένει ανολοκλήρωτο. Το βιβλίο τελειώνει με τον Φρεντερίκ και τον παιδικό του φίλο, Ντελωριέ, να θυμούνται το παρελθόν τους. Καταλήγουν ότι η καλύτερη ανάμνηση της ζωής τους ήταν μια φορά στα νιάτα τους που επισκέφτηκαν έναν οίκο ανοχής, φοβήθηκαν και έφυγαν πριν κάνουν οτιδήποτε—μια τέλεια μεταφορά για μια ζωή που πέρασε διστάζοντας στο κατώφλι της εμπειρίας.

4. Βασικά Συμπεράσματα

• Η παράλυση της αναποφασιστικότητας: Ο Φρεντερίκ έχει ταλέντο και χρήματα, αλλά δεν πετυχαίνει τίποτα επειδή δεν μπορεί να δεσμευτεί σε έναν μόνο δρόμο. Η άπειρη δυνατότητα μπορεί να είναι παγίδα· το να αρνείσαι να επιλέξεις είναι τελικά μια επιλογή να μην κάνεις τίποτα.
• Ιδεαλισμός εναντίον πραγματικότητας: Ο Φρεντερίκ προτιμά την ιδέα της κυρίας Αρνού από την πραγματικότητα οποιασδήποτε πραγματικής γυναίκας. Το να λατρεύεις μια φαντασίωση σε προστατεύει από την ακαταστασία της πραγματικής οικειότητας, αλλά σε αφήνει μόνο.
• Η αποτυχία μιας γενιάς: Ο Φλωμπέρ ασκεί κριτική στους «Άνδρες του 1848» που μιλούσαν δυνατά για επανάσταση και ελευθερία αλλά δεν είχαν την ουσία να κυβερνήσουν. Τα πολιτικά και κοινωνικά ιδανικά είναι άχρηστα χωρίς τον χαρακτήρα και την πειθαρχία για να τα υποστηρίξεις.
• Η υποκειμενικότητα της μνήμης: Οι χαρακτήρες ξαναγράφουν συνεχώς το παρελθόν τους για να νιώσουν καλύτερα. Συχνά κοιτάμε τα νιάτα μας με ροζ γυαλιά για να αποφύγουμε να αντιμετωπίσουμε τη μετριότητα του παρόντος μας.

5. Γιατί Αυτό το Βιβλίο Είναι Απαραίτητο να Διαβαστεί

Το Η Διαπαιδαγώγηση των Αισθήσεων είναι απαραίτητο να διαβαστεί γιατί είναι ίσως το πρώτο «μοντέρνο» μυθιστόρημα. Δεν έχει μια παραδοσιακή πλοκή όπου ο ήρωας νικά τον κακό και κερδίζει την κοπέλα. Αντίθετα, αντικατοπτρίζει τον μπερδεμένο, μη ικανοποιητικό ρυθμό της πραγματικής ζωής. Είναι ένα λαμπρό αντίδοτο στην αφήγηση της «κουλτούρας της φασαρίας». Μας δείχνει ακριβώς τι συμβαίνει όταν αφήνεις τη ζωή απλώς να σου συμβαίνει. Είναι ένα απαιτητικό, μερικές φορές απογοητευτικό ανάγνωσμα, αλλά είναι βαθιά ανταποδοτικό για την ψυχολογική του ειλικρίνεια. Σε αναγκάζει να αναρωτηθείς: Οδηγώ εγώ τη ζωή μου, ή είμαι απλώς ένας επιβάτης σαν τον Φρεντερίκ;